Nu zijn er steeds meer, nou ja meer, een aantal initiatieven voor tweetalig onderwijs en dat soort dingen.
Bijvoorbeeld met twee docenten naast elkaar waarvan één horend en één doof is.
Die focus op de hoorstatus spreekt mij niet zo aan.
Je bedoelt dat er één praat en één gebaart, dat ja.
Tweetaligheid door de één gesproken taal en de ander die gebaart, dat kan ook een horend persoon zijn die een dove vader en moeder heeft.
Als zo iemand maar van jongs af aan met gebarentaal is opgegroeid. Dat is meer belangrijk dan enkel de gehoorstatus.
Maar die methode, dat systeem van twee personen voor je in de klas.... Ik denk dat het meest belangrijke niet de vorm is.
Ja, de vorm is wel belangrijk, maar wat echt meer belangrijk is, is de visie die daaraan ten grondslag ligt.
Maar dat is ook een lastig vraagstuk waarover gediscussieerd zal moeten worden.
Bijvoorbeeld als je zegt: nu gaan we beginnen met tweetalig onderwijs. Oké...
De eerste vraag is: gebarentaal tijdens de les?
Of nee, de eerste vraag is: wanneer gebaren en wanneer praten?
Dat is op zich al een lastige vraag.
Dan kan je zeggen dat er tijdens de les Nederlands gekozen wordt voor praten.
En bij de les gebarentaal dus gebaren.
Maar bij geschiedenis, rekenen, wiskunde enzovoorts, wordt dat daar gebaren of praten?
Dat is lastig, dat moet besproken worden.
Maar de vraag is ook dat als je besluiten neemt van op dat moment gebaren, op dit moment praten, want tegelijk door elkaar heen kan ook niet hè...
Als dat duidelijk en uitgewerkt is, dan is de volgende vraag: moet tijdens de gebaarperiodes de CI dan af gedaan worden of niet?
Ik zou zeggen dat de CI af moet.
Gebaren plus horen met een CI, dat kan toch niet?
Dat is verwarrend voor de kinderen. Tijdens het gebaren gewoon de CI af zetten.
Zo leren ze hun ogen te gebruiken.
Er moet een 'embodiment' plaatsvinden wat betreft de waarneming.
Het brein dus gelinkt aan, in contact met het waarnemingsvermogen.
Met de CI op wordt het luisteren met het oor tegelijk met het kijken met de ogen. Of minder kijken en meer leunen op het gehoor.
Dat kan niet tegelijk.
Het gebaren moet samengaan met de CI af zetten.
Daar moet over gediscussieerd worden.
Het kan zijn dat ouders vinden: oei nee, de CI moet op blijven om ermee te blijven oefenen.
Tja, dat is maar de vraag.
Maar ook, wat als de kinderen zelf gaan aangeven dat ze willen praten?
Tja, wat gaan we dan doen? Ze ertoe dwingen kan ook niet.
Daar moeten we over praten: wat is onze boodschap aan de kinderen?
Omdat de sociale status van gebarentaal echt heel laag is. Het blijft laag.
Wij kunnen wel zeggen dat gebarentaal mooi en belangrijk is, dat het doel tweetaligheid is en dat het bijzonder is.
Maar daar hebben kinderen geen boodschap aan.
Kinderen zien vooral dat ze door anderen vreemd aangekeken worden.
Dat soort moeilijke vraagstukken, daar moet met elkaar over gepraat worden.
Je kunt ook zeggen dat als kinderen met een CI goed verstaan en goed praten: moet gebaren wel?
Er zal goed uitgelegd moeten worden aan die kinderen waarom gebarentaal toch belangrijk is.
De status van de taal is niet makkelijk hoger te krijgen.
Omdat men in het algemeen in de samenleving denkt dat gebaren nodig is als iemand niet kan praten, dan wordt er teruggegrepen op gebaren.
Ik denk dat er meer echt tweetalige mensen nodig zijn.
Mensen die zowel kunnen praten als gebaren.
Dan wordt voor de kinderen op ervaringsgerichte wijze duidelijk, dat dat net zoiets is als Engels plus Duits of Nederlands plus Frans kunnen.
Tweetalig kunnen zijn. Maar nu zijn de gebaren alleen omdat je niet kunt praten. Dat bedoel ik.
Je kan zeggen dat de kinderen met CI van nu in de toekomst echt tweetalig zijn, omdat ze zowel kunnen gebaren als praten.
Maar juist die kinderen die er nu zijn, hebben geen volwassenen als voorbeeld.
Alle dove volwassenen van nu kunnen niet praten. Dus denken de kinderen: die kan niet praten, ik wel.
Zoals die dove volwassene ben ik niet, ik ben anders. Liever...
Ja, in het sociale verkeer in de samenleving is de status van een horende toch hoger.
Dat blijft, kinderen zien dat, kinderen voelen dat aan.
Ook in de omgeving... Het is iets onuitgesprokens dat onder de oppervlakte ligt, dat moet bespreekbaar worden gemaakt.
Bijvoorbeeld een arts of een verpleegster kan een bepaalde opmerking maken.
'Gelukkig werkt je CI goed', of 'je praat zo mooi'.
Of een docent die zegt: 'je hebt geen gebaren meer nodig, je praat zo goed.'
Ouders of familieleden die op zo'n toon zeggen: 'tja, ik moet wel gebaren leren voor het kind.'
Dan denk ik, oh nee, daar gaan we weer.
Soms gaan ouders vol goede moed gebaren en proberen ze het echt, zegt hun kind: niet doen, laat dat!
Dat is even zoeken met elkaar, daar moet over gepraat worden.
Het is hetzelfde als... Ja, het is lastig uit te leggen.
Een bril moet je op hebben om beter te kunnen zien, een CI om beter te horen en gebaren zijn er om je beter te voelen.
Daarmee benut je je brein maximaal. Dan kun je niet één maar beide hersenhelften maximaal gebruiken.
Dat kun je aan kinderen uitleggen. Net zoals bij een kind dat Nederlands en Engels kan, dat wordt overal aangeprezen.
Zo is het ook met Nederlands en de gebarentaal. Die boodschap moet er meer zijn.
Maar het probleem is dat er vanuit het dovenonderwijs meer nadruk wordt gelegd op gesproken taal.
Dat is altijd zo gebleven, dus...
Dat, plus dat er vanuit de hoek van belangenbehartiging tot nu toe veel het medisch perspectief aanwezig is.
Er is wel een verschil met dovenemancipatie in Nederland, vergeleken met die in Amerika of Engeland.
In Engeland en Amerika is het meer van: ik heb recht op taal.
En in Nederland klinkt het: ik heb het nodig om te gebaren. Of: ik ben laagbegaafd, ik heb het nodig.
Die houding is een erg lastig punt. Het is nu nog steeds lastig.
Gelukkig is dat VN-verdrag nu geratificeerd.
Op dat verdrag staat bij artikel 25 vermeld: "recht hebben op tweetalig onderwijs."
Dat is beter dan hoe de toon tot nu toe was: "het is nodig."
Dat heb je helemaal niet nodig! Ik heb het niet nodig. Ja, oke, ik vind het wel prettig, maar ik heb het niet nodig.
Dit moet meer uitgelegd worden.
Ik denk dat Nederland zich in dat opzicht nu even in een wankelende, aftastende periode bevindt. Wat nu, welke kant gaan we op?
Dan kun je dit als jammer en negatief beschouwen.
Maar je kunt het ook zien als iets positiefs.
In deze onduidelijke fase kan het juist een mooie tijd zijn voor een nieuw initiatief, een nieuw perspectief.